Treningi

Słowniczek japoński

Strona online:terminatus.pl/slownik/

Japońskie nazwy technik, pozycji i liczebników używanych na treningach i egzaminach. Działy ułożone są w kolejności, w jakiej pojawiają się w wymaganiach na stopnie – od zwrotów potrzebnych na pierwszym treningu po techniki na wyższe stopnie.

Komendy i zwroty na treningu

Po japońsku Zapis Po polsku
arigato ありがとう dziękuję
banzai 万歳 sto lat! (dosł. dziesięć tysięcy lat)
domo arigato どうもありがとう dziękuję bardzo
hai はい tak
hajime 始め zaczynać – „zaczynamy!”
kiai 気合 okrzyk (dosł. zjednoczenie ducha)
maitta 参った poddaję się
matte 待って czekaj, przerwij
mawatte 回って obrót
mokuso 黙想 medytacja z zamkniętymi oczami
naore 直れ powrót (do pozycji wyjściowej)
osu 押忍 tak, dziękuję, pozdrowienie
rei 礼 ukłon
sayonara さようなら do widzenia
seiza 正座 siad japoński (klęczny)
yame 止め przerwać, stop
yasume 休め odpocznij, relaks
yoi 用意 przygotować się

Kierunki i strefy

Po japońsku Zapis Po polsku
age 上げ w górę
chudan 中段 strefa środkowa
enkei 円形 okrężnie, po okręgu (enkei gyaku tsuki)
gedan 下段 strefa dolna
gyaku 逆 przeciwnie
hidari 左 lewa (strona)
jodan 上段 strefa górna
kake 掛け zahaczać
mae 前 w przód
mawashi 回し okrężnie
migi 右 prawa (strona)
oroshi 下ろし w dół
sayu 左右 bok, w płaszczyźnie bocznej
shita 下 od spodu (dolne)
shomen 正面 przód, front, czoło
soto 外 zewnętrzny (soto uke – blok od zewnątrz do wewnątrz)
tate 縦 wzdłuż, pionowo
tobi 飛び skakać, w wyskoku
uchi 内 wewnętrzny (uchi uke – blok od wewnątrz na zewnątrz)
ura 裏 tył, strona odwrotna
ushiro 後ろ w tył
yoko 横 w bok

Liczebniki

Po japońsku Zapis Liczba
ichi [hitotsu] 一 1
ni [futatsu] 二 2
san [mittsu] 三 3
shi (yon) [yottsu] 四 4
go [itsutsu] 五 5
roku [muttsu] 六 6
shichi (nana) [nanatsu] 七 7
hachi [yattsu] 八 8
ku (kyu) [kokonotsu] 九 9
ju [to] 十 10
ju ichi 十一 11
ju ni 十二 12
ju san 十三 13
ju yon 十四 14
ju go 十五 15
ju roku 十六 16
ju shichi (ju nana) 十七 17
ju hachi 十八 18
ju ku 十九 19
ni ju 二十 20
san ju 三十 30
yon ju 四十 40
yon ju go 四十五 45
yon ju go do 四十五度 45° (do 度 – stopień kąta; yon ju go do ido – ruch pod kątem 45°)
go ju 五十 50
roku ju 六十 60
shichi ju (nana ju) 七十 70
hachi ju 八十 80
ku ju 九十 90
hyaku 百 100
nihyaku 二百 200
sanbyaku 三百 300
yonhyaku 四百 400
gohyaku 五百 500
roppyaku 六百 600
nanahyaku 七百 700
happyaku 八百 800
kyuhyaku 九百 900
sen 千 1000
nisen 二千 2000
sanzen 三千 3000

Tytuły i stopnie

Po japońsku Zapis Po polsku
dan 段 stopień mistrzowski
kancho 館長 dyrektor – tytuł kierującego organizacją
karateka 空手家 ćwiczący karate
kohai 後輩 młodszy stopniem
kyu 級 stopień uczniowski
senpai 先輩 starszy stopniem, rangą
sensei 先生 nauczyciel
shihan 師範 mistrz – tytuł instruktora wysokiego stopnia
sosai 総裁 założyciel – tytuł Masutatsu Oyamy (dosł. prezes, przewodniczący)
uchi-deshi 内弟子 osobisty uczeń

Dojo, filozofia i tradycja

Po japońsku Zapis Po polsku
budo 武道 droga walki, sztuki walki
do 道 droga
dogi 道着 strój do treningu (kimono)
dojo 道場 sala ćwiczeń
fudo 不動 nieruchomy, niewzruszony
jutsu 術 sztuka, umiejętność
kai 会 organizacja, stowarzyszenie
kan 館 szkoła, budynek
kanku 観空 „spojrzenie w niebo” – symbol Kyokushin
kara 空 pusty, pusta
karategi 空手着 kimono do karate
kyoku 極 biegun, ekstremum, mistrzostwo
kyokushin 極真 „ostateczna prawda”
makiwara 巻藁 deska do ćwiczenia uderzeń
mushin 無心 umysł wolny od myśli (pustka w zen)
obi 帯 pas
satori 悟り stan oświecenia
shin 真 prawda
shinden 神殿 świątynia (w dojo miejsce szczególnego kultu)
tatami 畳 tradycyjna mata japońska
zazen 座禅 medytacja w pozycji siedzącej

Techniki i trening

Po japońsku Zapis Po polsku
ate 当て uderzenie (np. łokciem)
barai 払い zagarnięcie
dachi 立ち pozycja
de ashi barai 出足払い podcięcie wysuniętej nogi (rzut)
fumi ashi 踏み足 zwykły krok, ze zmianą nogi wykrocznej
gari 刈り podcięcie, zagarnięcie nogą
geri 蹴り kopnięcie
gohon 五本 pięciokrotny
goshi 腰 biodro
ibuki 息吹 oddychanie siłowe, z napięciem mięśni
ido 移動 poruszanie się, techniki w ruchu (ura ido – ruch z obrotami, jak w kata ura)
ippon 一本 pojedynczy; w walce – pełny punkt
jiyu 自由 wolna (jiyu kumite – wolna walka)
juji 十字 krzyż
kamae 構え postawa, garda (całego ciała, nie tylko nóg jak dachi)
kata 型 forma, kształt
keage 蹴上げ (keri age) kopnięcie w górę prostą nogą
keri 蹴り kopnięcie (forma podstawowa słowa geri)
kiba 騎馬 jeździec
kihon 基本 podstawy – technika podstawowa
kosa 交差 skrzyżowanie (kosa ashi – krok skrzyżny)
kumite 組手 walka
kumite no kamae 組手の構え postawa do walki
moro 諸 obie
morote 諸手 obie ręce
muso uchi 夢想打 uderzenie „jak we śnie” (夢想 – sen, wizja) – spontaniczna technika w stanie mushin
nage 投げ rzut
ne-waza 寝技 techniki walki w parterze
neko 猫 kot
nidan 二段 dwustopniowy, podwójny (tobi nidan geri – podwójne kopnięcie w wyskoku)
nihon 二本 podwójny
nogare 逃れ sposób oddychania
o goshi 大腰 rzut przez biodro
o soto gari 大外刈り duże podcięcie zewnętrzne (rzut)
o uchi gari 大内刈り duże podcięcie wewnętrzne (rzut)
oi 追い „goniący” – technika tą samą stroną co krok (oi tsuki)
oi ashi 追い足 krok doskokiem – tylna noga dosuwa się do przedniej, przednia od razu wysuwa się do przodu (na duży dystans)
okuri ashi 送り足 krok dostawny – przednia noga rusza pierwsza, tylna się dosuwa
osae 押さえ przyciskać (osae uke – blok przyciskający)
renraku 連絡 kombinacje
ryusui 流水 uniki (dosł. płynąca woda)
sagari 下がり cofanie się – ćwiczenia w ruchu do tyłu
sanbon 三本 potrójny
sanchin 三戦 „trzy walki” (ciało, umysł, duch)
seoi nage 背負い投げ rzut przez plecy
sono その część (sono ichi – część pierwsza)
tameshiwari 試し割り technika rozbijania twardych przedmiotów
tensho 転掌 kata oddechowe („obracające się dłonie”, dosł. 転 obracać, 掌 dłoń)
tokui 得意 ulubione techniki
tori 取り atakujący (w ćwiczeniach w parach)
tsuki 突き uderzenie, pchnięcie
tsuru 鶴 żuraw
uchi 打ち uderzenie, cięcie (inne słowo niż uchi 内 – wewnętrzny, stąd shuto jodan uchi uchi)
uchikomi 打ち込み uderzenie pchające („wbijające”), np. spod pachy w przód
uke 受け blok; w kumite – broniący się
ukemi 受け身 pady i przewroty
wake 分け rozdzielać (kake wake uke – blok rozdzielający)
waza 技 technika, techniki (keri waza, ukemi waza)

Kata

Po japońsku Zapis Po polsku
dai 大 duży (wersja kata, np. geksai dai)
garyu 臥龍 „leżący smok” – też pseudonim Masutatsu Oyamy; smok, który nie okazuje siły, dopóki nie trzeba
geksai 撃砕 „atakować i niszczyć” (dosł. 撃 atakować, 砕 kruszyć; geksai dai, geksai sho)
pinan 平安 „spokój i bezpieczeństwo” – seria kata Pinan (I–V)
saiha 砕破 „rozbić i rozerwać na kawałki” (dosł. 砕 kruszyć, 破 rozrywać)
seienchin 征遠鎮 „podbić i uspokoić odległe” (dosł. 征 podbić, 遠 daleki, 鎮 uspokoić)
seipai 十八手 „osiemnaście rąk”
sho 小 mały (wersja kata, np. geksai sho)
sokugi 足技 kata technik nożnych (sokugi taikyoku)
sushiho 五十四歩 „pięćdziesiąt cztery kroki”
taikyoku 太極 „wielki początek” – podstawowe kata (dosł. wielka ostateczność, chińskie taiji)
tsuki no kata 突きの型 kata uderzeń
yantsu 安三 „zachować czystość” (dosł. 安 bezpieczny, 三 trzy)

Pozycje – dachi

Po japońsku Zapis Po polsku
fudo dachi 不動立ち pozycja wyjściowa (otwarta)
musubi dachi 結び立ち pozycja: pięty razem, palce na zewnątrz
heisoku dachi 閉足立ち pozycja: stopy złączone
yoi dachi 用意立ち pozycja gotowości
uchi hachiji dachi 内八字立ち pozycja (stopy do środka)
heiko dachi 平行立ち pozycja równoległa
sanchin dachi 三戦立ち pozycja sanchin („trzech walk”)
kokutsu dachi 後屈立ち pozycja zakroczna
neko ashi dachi 猫足立ち pozycja kota
zenkutsu dachi 前屈立ち pozycja wykroczna
kiba dachi 騎馬立ち pozycja jeźdźca
shiko dachi 四股立ち pozycja zapaśnika sumo
kake dachi 掛け立ち pozycja „hak”
tsuru ashi dachi 鶴足立ち pozycja żurawia
moro ashi dachi 諸足立ち pozycja obunóż
soshin dachi 壯鎭立ち pozycja w przysiadzie (m.in. w kata Garyu)

Uderzenia i pchnięcia – seiken

Po japońsku Zapis Po polsku
seiken morote tsuki (chudan, jodan, gedan) 正拳諸手突き pchnięcie oburącz (środkowe, górne, dolne)
seiken morote sanbon tsuki (chudan, jodan, gedan) 正拳諸手三本突き potrójne pchnięcie oburącz – trzy strefy
seiken (chudan, jodan, gedan) tsuki 正拳突き pchnięcie (środkowe, górne, dolne) pięścią
seiken oi tsuki 正拳追い突き pchnięcie normalne
seiken gyaku tsuki 正拳逆突き pchnięcie przeciwne
seiken sanbon tsuki (chudan, jodan, gedan) 正拳三本突き potrójne pchnięcie pięścią (trzy strefy)
seiken ago uchi 正拳顎打ち uderzenie w podbródek pięścią
seiken (chudan, jodan) mawashi uchi 正拳回し打ち uderzenie okrężne pięścią
seiken tate tsuki 正拳縦突き pchnięcie pięścią ułożoną pionowo – „strzał”
seiken jun tsuki 正拳順突き pchnięcie pięścią z poparciem ciała
yama tsuki 山突き pchnięcie podwójne „góra-dół”
seiken kagi tsuki 正拳鉤突き pchnięcie hakowe pięścią (łokieć w bok, pięść przed tułowiem)

Uderzenia i pchnięcia – uraken

Po japońsku Zapis Po polsku
uraken shita uchi (tsuki) 裏拳下打ち uderzenie z dołu (w splot słoneczny) odwróconą pięścią
uraken age uchi (tsuki) 裏拳上げ打ち uderzenie z dołu (podbródkowe) odwróconą pięścią
uraken shomen uchi 裏拳正面打ち uderzenie w przód odwróconą pięścią
uraken sayu uchi 裏拳左右打ち uderzenie w bok odwróconą pięścią
uraken hizo uchi 裏拳脾臓打ち uderzenie w żebra odwróconą pięścią
uraken ganmen oroshi uchi 裏拳顔面下ろし打ち uderzenie z góry odwróconą pięścią
uraken mawashi uchi 裏拳回し打ち uderzenie okrężne odwróconą pięścią

Bloki – seiken

Po japońsku Zapis Po polsku
seiken chudan soto uke 正拳中段外受け blok pięścią do wewnątrz na strefę środkową
seiken jodan uke 正拳上段受け blok górny pięścią
seiken chudan uchi uke 正拳中段内受け blok pięścią na zewnątrz na strefę środkową
seiken mae gedan barai 正拳前下段払い dolne zagarnięcie pięścią
seiken mawashi gedan barai 正拳回し下段払い dolne okrężne zagarnięcie pięścią
seiken chudan uchi uke/ gedan barai 正拳中段内受け・下段払い blok pięścią na zewnątrz na strefę środkową/ dolne zagarnięcie pięścią
seiken jodan juji uke 正拳上段十字受け blok krzyżowy pięścią na strefę górną
seiken gedan juji uke 正拳下段十字受け blok krzyżowy pięścią na strefę dolną
seiken morote chudan uchi uke 正拳諸手中段内受け blok pięścią na zewnątrz na strefę środkową (oburącz)

Kopnięcia – geri

Po japońsku Zapis Po polsku
hiza geri 膝蹴り kopnięcie kolanem
kin geri 金蹴り kopnięcie w krocze
chusoku (chudan, jodan) mae geri 中足前蹴り kopnięcie w przód (stopą)
kakato mae oroshi geri 踵前下ろし蹴り kopnięcie piętą w dół
chusoku mae keage 中足前蹴上げ kopnięcie prostą nogą w górę
sokuto yoko keage 足刀横蹴上げ kopnięcie prostą nogą w bok kantem stopy
teisoku soto mawashi keage 底足外回し蹴上げ kopnięcie okrężne prostą nogą do środka (wewnętrzną częścią stopy)
sokuto (haisoku) uchi mawashi keage 足刀内回し蹴上げ kopnięcie okrężne prostą nogą na zewnątrz (zewnętrznym kantem stopy)
kakato ushiro keage 踵後ろ蹴上げ kopnięcie prostą nogą w tył (piętą)
sokuto kansetsu geri 足刀関節蹴り kopnięcie zewnętrznym kantem stopy w staw kolanowy
haisoku (gedan, chudan, jodan) mawashi geri 背足回し蹴り kopnięcie okrężne grzbietem stopy (dolne, środkowe, górne)
chusoku (gedan, chudan, jodan) mawashi geri 中足回し蹴り kopnięcie okrężne stopą – poduszkami (dolne, środkowe, górne)
sokuto (chudan, jodan) yoko geri 足刀横蹴り kopnięcie w bok kantem stopy (środkowe, górne)
kakato (gedan, chudan, jodan) ushiro geri 踵後ろ蹴り kopnięcie w tył piętą (dolne, środkowe, górne)
(gedan, chudan, jodan) ushiro mawashi geri 後ろ回し蹴り kopnięcie okrężne w tył (dolne, środkowe, górne)
(gedan, chudan, jodan) kake geri 掛け蹴り kopnięcie „hakowe” (dolne, środkowe, górne)

Części ciała

Po japońsku Zapis Po polsku
ago 顎 podbródek
ashi 足 noga
atama 頭 głowa
enpi 猿臂 łokieć
ganmen 顔面 twarz
hizo 脾臓 żebra, bok tułowia (dosł. śledziona)
kansetsu 関節 staw
kin 金 krocze
komekami こめかみ skroń
kubi 首 szyja
momo 腿 udo
sakotsu 鎖骨 obojczyk
tai 体 ciało
te 手 ręka, ręce

Powierzchnie atakujące i blokujące

Po japońsku Zapis Po polsku
chusoku 中足 poduszki stopy
haishu 背手 grzbiet dłoni
haisoku 背足 grzbiet stopy (podbicie)
haito 背刀 wewnętrzna krawędź dłoni (od strony kciuka)
hiji 肘 łokieć
hiraken 平拳 pięść „płaska” (palce zgięte w drugim stawie)
hitosashi yubi ippon ken 人差し指一本拳 pięść z wysuniętą kostką palca wskazującego
hiza 膝 kolano
kakato 踵 pięta
keiko 鶏口 „dziób koguta” – złączone końce palców
ken 拳 pięść
koken 弧拳 zgięty nadgarstek – jego grzbiet
naka yubi ippon ken 中指一本拳 pięść z wysuniętym środkowym palcem
nihon nukite 二本貫手 dłoń „włócznia” (dwa palce razem)
nukite 貫手 dłoń „włócznia” – pchnięcie końcami palców
oya yubi ken 親指拳 pięść z wysuniętym kciukiem
ryuto ken 龍頭拳 pięść „głowa smoka” – uderzenie przednimi kostkami palców
seiken 正拳 przód pięści – dwie pierwsze kostki
shotei 掌底 podstawa dłoni
shuto 手刀 zewnętrzna krawędź dłoni
sokuto 足刀 zewnętrzna krawędź stopy
sune 脛 goleń
teisoku 底足 wewnętrzna część stopy, łuk podeszwy
tettsui 鉄槌 pięść „młot”
toho 刀峰 łuk między kciukiem a palcem wskazującym, uderzenie w gardło (dosł. grzbiet miecza)
uraken 裏拳 odwrócona pięść
yonhon nukite 四本貫手 dłoń „włócznia” (cztery palce razem)
yubi 指 palec

Uderzenia – shuto

Po japońsku Zapis Po polsku
shuto sakotsu uchi 手刀鎖骨打ち uderzenie z góry, znad głowy, w obojczyk na wprost zewnętrznym kantem dłoni (lewa ręka w prawy obojczyk)
shuto sakotsu uchikomi 手刀鎖骨打ち込み uderzenie pchające spod pachy w przód, w obojczyk na krzyż zewnętrznym kantem dłoni (lewa ręka w lewy obojczyk)
shuto (yoko) ganmen uchi 手刀顔面打ち uderzenie w twarz zewnętrznym kantem dłoni
shuto hizo uchi 手刀脾臓打ち uderzenie w żebra zewnętrznym kantem dłoni
shuto jodan uchi uchi 手刀上段内打ち uderzenie na zewnątrz zewnętrznym kantem dłoni

Bloki – shuto

Po japońsku Zapis Po polsku
shuto mawashi uke 手刀回し受け blok okrężny kantem dłoni
shuto mae mawashi uke 手刀前回し受け blok okrężny kantem dłoni z przodu
shuto jodan uke 手刀上段受け blok górny kantem dłoni
shuto chudan soto uke 手刀中段外受け blok kantem dłoni do wewnątrz na strefę środkową
shuto chudan uchi uke 手刀中段内受け blok kantem dłoni na zewnątrz na strefę środkową
shuto mae gedan barai 手刀前下段払い blok dolny kantem dłoni
shuto jodan uchi uke 手刀上段内受け blok kantem dłoni na zewnątrz na strefę górną
shuto jodan juji uke 手刀上段十字受け blok krzyżowy kantem dłoni na strefę górną
shuto gedan juji uke 手刀下段十字受け blok krzyżowy kantem dłoni na strefę dolną

Uderzenia – tettsui

Po japońsku Zapis Po polsku
tettsui komekami uchi 鉄槌こめかみ打ち uderzenie pięścią „młotem” w skroń
tettsui hizo uchi 鉄槌脾臓打ち uderzenie pięścią „młotem” w żebra
tettsui (chudan, jodan, gedan) yoko uchi 鉄槌横打ち uderzenie pięścią „młotem” w bok (strefa środkowa, górna i dolna)
tettsui ganmen oroshi uchi 鉄槌顔面下ろし打ち uderzenie pięścią „młotem” z góry w twarz

Uderzenia – shotei

Po japońsku Zapis Po polsku
shotei (chudan, jodan, gedan) tsuki 掌底突き pchnięcie (środkowe, górne, dolne) podstawą dłoni
shotei sanbon tsuki (chudan, jodan, gedan) 掌底三本突き potrójne pchnięcie podstawą dłoni (trzy strefy)

Bloki – shotei

Po japońsku Zapis Po polsku
shotei jodan uke 掌底上段受け blok górny podstawą dłoni
shotei chudan soto uke 掌底中段外受け blok podstawą dłoni do wewnątrz na strefę środkową
shotei gedan uke 掌底下段受け blok dolny podstawą dłoni

Uderzenia – hiji (enpi)

Po japońsku Zapis Po polsku
hiji (chudan, jodan) ate 肘当て uderzenie łokciem (na strefę środkową i górną)
hiji ago uchi 肘顎打ち uderzenie łokciem w podbródek
hiji ushiro ate 肘後ろ当て uderzenie łokciem w tył
hiji oroshi uchi 肘下ろし打ち uderzenie łokciem z góry w dół
mae hiji ate 前肘当て uderzenie łokciem w przód

Broń i kultura Japonii

Po japońsku Zapis Po polsku
kabuki 歌舞伎 japoński teatr
kamikaze 神風 boski wiatr
katana 刀 miecz samurajski
kenjutsu 剣術 sztuka walki mieczem
kusarigama 鎖鎌 sierp z łańcuchem
nunchaku ヌンチャク dwie krótkie pałki połączone sznurem lub łańcuchem, okinawska broń kobudo
sai 釵 okinawska broń w kształcie metalowego trójzęba
shuriken 手裏剣 gwiazdka do rzucania